Luật đá phạt luân lưu, hay còn gọi là loạt sút cân não trên chấm 11m, luôn là phần kịch tính nhất trong bóng đá hiện đại. Đây không chỉ là cuộc đấu trí giữa cầu thủ sút phạt và thủ môn mà còn là thử thách bản lĩnh của cả một đội bóng. Bước sang năm 2026, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ công nghệ VAR và những điều chỉnh mới nhất từ IFAB (Hội đồng Luật bóng đá quốc tế), các quy định về đá luân lưu đã có những thay đổi quan trọng mà người hâm mộ và giới chuyên môn cần cập nhật chính xác.
Xem Nhanh
Luật đá phạt luân lưu và khái niệm cốt lõi
Theo Jun88, đá phạt luân lưu (tiếng Anh: penalty shoot-out) là phương thức quyết định đội thắng cuộc trong một trận đấu có tính chất loại trực tiếp khi hai đội vẫn giữ tỉ số hòa sau khi kết thúc thời gian thi đấu chính thức và hiệp phụ. Khác với quả phạt đền (penalty) xảy ra trong trận đấu, loạt luân lưu được coi là một quy trình riêng biệt để tìm ra người chiến thắng.
Theo luật bóng đá hiện hành, loạt sút này diễn ra tại chấm phạt đền cách khung thành 11m. Mỗi đội sẽ lần lượt thực hiện các cú sút để tìm ra đội có số bàn thắng cao hơn. Tính đến năm 2026, quy trình thực hiện đã được chuẩn hóa để đảm bảo tính công bằng tuyệt đối, giảm thiểu các yếu tố gây tranh cãi nhờ vào hệ thống cảm biến bóng và camera giám sát vạch vôi.
Khi nào luật đá phạt luân lưu được áp dụng
Không phải trận đấu nào cũng dẫn đến loạt sút luân lưu. Theo quy định của FIFA và các liên đoàn châu lục, hình thức này chỉ được kích hoạt trong các giải đấu theo thể thức loại trực tiếp (knock-out). Cụ thể:
- Sau hiệp phụ: Nếu sau 90 phút thi đấu chính thức và 30 phút hiệp phụ (tổng cộng 120 phút) mà tỉ số vẫn hòa.
- Các giải đấu áp dụng: Vòng loại trực tiếp World Cup, EURO, Copa America, UEFA Champions League, AFC Asian Cup và các trận chung kết cúp quốc gia.
- Trường hợp đặc biệt: Một số giải đấu trẻ hoặc giao hữu có thể bỏ qua hiệp phụ và tiến thẳng vào loạt luân lưu để bảo vệ thể lực cho cầu thủ.
Quy trình thực hiện loạt sút luân lưu chi tiết
Để đảm bảo tính minh bạch, trọng tài phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước chuẩn bị trước khi loạt sút bắt đầu. Đây là nội dung quan trọng trong luật đá phạt luân lưu mà mọi người chơi và người xem cần nắm vững.
Nguyên tắc bốc thăm và chọn sân
Trọng tài sẽ tiến hành tung đồng xu hai lần. Lần thứ nhất để quyết định khung thành nào sẽ được sử dụng cho loạt sút (trừ khi có lý do bất khả kháng như sân bãi hỏng hoặc vấn đề an ninh). Lần thứ hai để quyết định đội nào sẽ thực hiện cú sút đầu tiên. Đội thắng ở lần bốc thăm thứ hai có quyền chọn đá trước hoặc đá sau.
Số lượng lượt sút và cách tính điểm
Mỗi đội sẽ chọn ra 5 cầu thủ để thực hiện 5 lượt sút luân phiên. Đội ghi được nhiều bàn thắng hơn sau 5 lượt sẽ giành chiến thắng chung cuộc. Tuy nhiên, nếu một đội đã ghi được số bàn thắng mà đội kia không thể bắt kịp dù có thực hiện đủ các lượt sút còn lại, loạt sút sẽ dừng lại ngay lập tức (thắng sớm).
Luật đá phạt luân lưu khi tỉ số vẫn hòa sau 5 lượt
Nếu sau 10 cú sút của cả hai đội (mỗi đội 5 quả) mà tỉ số vẫn cân bằng, loạt sút sẽ bước vào giai đoạn “cái chết bất ngờ” (sudden death). Lúc này, mỗi đội sẽ thực hiện thêm từng lượt sút một. Trận đấu kết thúc ngay khi một đội ghi bàn và đội kia thực hiện hỏng trong cùng một lượt đấu.
Đối tượng được phép tham gia loạt sút 11m
Một trong những nhầm lẫn phổ biến là bất kỳ cầu thủ nào trong danh sách đăng ký cũng có thể đá luân lưu. Thực tế, luật quy định rất khắt khe về nhân sự:
- Cầu thủ trên sân: Chỉ những cầu thủ đang có mặt trên sân vào thời điểm tiếng còi kết thúc hiệp phụ vang lên mới được tham gia đá luân lưu.
- Cân bằng số lượng: Nếu một đội kết thúc trận đấu với ít cầu thủ hơn đối phương (do thẻ đỏ hoặc chấn thương mà hết quyền thay người), đội đối phương phải giảm số lượng cầu thủ của mình để hai bên có số người tham gia bằng nhau. Điều này nhằm đảm bảo tính công bằng nếu loạt sút kéo dài đến lượt của toàn bộ đội hình.
- Thay thế thủ môn: Nếu thủ môn bị chấn thương trong loạt sút và đội vẫn còn quyền thay người chính thức, họ có thể thay thủ môn. Nếu đã hết quyền thay người, một cầu thủ đang thi đấu trên sân phải xuống làm thủ môn.
Các tình huống phạm lỗi và xử phạt mới nhất
Với sự giám sát của công nghệ vào năm 2026, các lỗi nhỏ nhất cũng khó lòng qua mắt được trọng tài. Luật đá phạt luân lưu quy định cụ thể về lỗi của cầu thủ và thủ môn được những người theo dõi Tin Tức Jun88 tổng hợp như sau:
Lỗi của cầu thủ sút phạt
Cầu thủ không được phép sử dụng các hành vi lừa dối trái luật sau khi đã hoàn thành bước chạy đà. Việc khựng lại hoàn toàn sau khi chạy đà để đánh lừa thủ môn sẽ bị coi là phạm luật. Nếu cầu thủ sút bóng vào lưới sau khi phạm lỗi này, bàn thắng không được công nhận và cú sút đó được tính là hỏng.
Lỗi của thủ môn (quy định nghiêm ngặt)
Thủ môn phải giữ ít nhất một phần của một bàn chân chạm hoặc nằm trên vạch cầu môn tại thời điểm bóng được đá. Nếu thủ môn di chuyển cả hai chân lên phía trước vạch trước khi bóng rời chân đối phương:
- Nếu bóng vào lưới: Bàn thắng được công nhận.
- Nếu bóng ra ngoài hoặc trúng cột dọc/xà ngang: Cú sút không được thực hiện lại trừ khi lỗi của thủ môn gây ảnh hưởng trực tiếp đến người sút.
- Nếu thủ môn cản phá được: Cú sút phải được thực hiện lại và thủ môn sẽ bị cảnh cáo (thẻ vàng) nếu tái phạm.
Những yếu tố tâm lý và kỹ thuật trong đá luân lưu
Về mặt khoa học thể thao năm 2026, đá luân lưu không còn là trò chơi may rủi. Các đội bóng hiện đại đều có chuyên gia phân tích dữ liệu để nghiên cứu thói quen sút bóng của đối phương.
Áp lực tâm lý: Cú sút thứ nhất và thứ năm thường là những thời điểm căng thẳng nhất. Cầu thủ thực hiện cần kiểm soát nhịp tim và hơi thở. Nghiên cứu cho thấy những đội sút trước thường có tỉ lệ thắng cao hơn khoảng 60%, đó là lý do tại sao việc thắng bốc thăm chọn lượt sút lại cực kỳ quan trọng.
Những loạt đá luân lưu đi vào lịch sử bóng đá thế giới
Lịch sử túc cầu đã chứng kiến những khoảnh khắc mà luật đá phạt luân lưu trở thành nỗi ám ảnh hoặc vinh quang chói lọi:
- World Cup 1994: Hình ảnh Roberto Baggio đứng lặng đi sau cú sút vọt xà khiến Italy mất chức vô địch vào tay Brazil đã trở thành biểu tượng bất hủ của sự nghiệt ngã.
- Champions League 2008: Cú trượt chân của John Terry trong đêm mưa Moscow đã tước đi cơ hội lên ngôi của Chelsea trước Manchester United.
- Chung kết World Cup 2022: Argentina và Pháp đã tạo nên một trong những loạt sút luân lưu kịch tính nhất lịch sử, nơi Emiliano Martínez đã tỏa sáng để đưa Messi lên đỉnh vinh quang.
- Kỷ lục thế giới: Tính đến trước năm 2026, kỷ lục về loạt sút dài nhất trong một giải đấu chính thức thuộc về trận đấu tại Cúp quốc gia Namibia năm 2005 (KK Palace vs Civics) với 48 cú sút (tỉ số luân lưu 17-16).
Các câu hỏi thường gặp về luật đá phạt luân lưu
Để giúp bạn nắm rõ hơn, dưới đây là tổng hợp các thắc mắc phổ biến nhất về quy định sút 11m:
Nếu tất cả cầu thủ đều đã sút mà vẫn hòa thì sao?
Trong trường hợp hy hữu khi toàn bộ 11 cầu thủ trên sân (bao gồm cả thủ môn) đều đã thực hiện cú sút mà tỉ số vẫn hòa, lượt sút sẽ quay lại vòng thứ hai. Các cầu thủ sẽ thực hiện lại lượt sút của mình theo thứ tự cũ hoặc thay đổi tùy ý cho đến khi tìm ra đội thắng.
Cầu thủ bị thẻ đỏ trong trận có được đá luân lưu không?
Câu trả lời là Không. Bất kỳ cầu thủ nào bị truất quyền thi đấu trong thời gian thi đấu chính thức hoặc hiệp phụ đều không được phép tham gia vào loạt sút luân lưu.
Trọng tài có thể dừng loạt sút luân lưu không?
Trọng tài có quyền tạm dừng hoặc hủy bỏ loạt sút nếu điều kiện thời tiết không cho phép hoặc vì lý do an ninh sân bãi. Trong trường hợp này, kết quả có thể được quyết định bằng cách bốc thăm hoặc theo quy định riêng của ban tổ chức giải đấu đó.
Tầm quan trọng của việc hiểu rõ luật đá phạt luân lưu
Đối với các huấn luyện viên, hiểu rõ luật giúp họ đưa ra chiến thuật thay người hợp lý ở phút 119 của hiệp phụ (thay thủ môn bắt penalty giỏi hoặc đưa chuyên gia sút phạt vào sân). Đối với người hâm mộ, kiến thức này giúp trải nghiệm xem bóng đá trở nên sâu sắc và thú vị hơn, đặc biệt là khi chứng kiến các quyết định từ VAR.
Năm 2026, với sự phổ biến của các dữ liệu thống kê thời gian thực, luật đá phạt luân lưu vẫn giữ vững vị thế là “đặc sản” không thể thiếu, mang lại mọi cung bậc cảm xúc từ vỡ òa hạnh phúc đến tiếc nuối tột cùng.
Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện và cập nhật nhất về luật đá phạt luân lưu theo tiêu chuẩn FIFA 2026. Việc nắm vững các quy tắc không chỉ giúp bạn hiểu sâu về chuyên môn bóng đá mà còn giúp bạn tận hưởng trọn vẹn những giây phút nghẹt thở trên chấm 11m.